4.5میلیون تن کالای اساسی در بنادر رسوب شده است
رئیسکل گمرک در بیست و سومین نشست هیات نمایندگان اتاق تهران مطرح کرد
4.5میلیون تن کالای اساسی در بنادر رسوب شده است
در جلسه، نشست اردیبهشت ماه اعضای هیات نمایندگان اتاق بازرگانی تهران مهدی میراشرفی، رئیسکل گمرک پشت تریبون قرار گرفت تا گزارشی در مورد وضعیت رسوب کالا در گمرکات و اقدامات اجرایی این نهاد ارائه کند.او با اشاره به آمار تجارت خارجی در سال جاری گفت:
از ابتدای سال ۱۴۰۰ تا ۲۵ اردیبهشت ماه ۴.۵ میلیون تن کالا به ارزش ۵.۶ میلیارد دلار وارد کشور شده که نسبت به مدت مشابه سال قبل به لحاظ ارزشی ۲۸ درصد رشد داشته است. در همین مدت ۱۵.۵ میلیون تن کالا به ارزش ۵.۶ میلیارد دلار صادر شده که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۴۶ درصد افزایش نشان میدهد.
میراشرفی در ادامه با اشاره به اینکه موجودی کالاها در بنادر شامل سه دسته تخلیه شده، در حال تخلیه و کشتیهای پهلو گرفته است، گفت: در حال حاضر مجموعاً ۹ میلیون و ۲۰۰ هزار تن کالای غیرکانتینری در گمرکات وجود دارد که از این مقدار ۴ و 500 میلیون تن کالای اساسی است و در کالاهای در حال تخلیه ۴۵۰ هزار تن و در لنگرگاه نیز ۸۳۱ هزار تن کالا وجود دارد.
او افزود: پیش از اعمال تحریمها از زمان ورود کالا به کشور تا زمانی که این کالا مستعد اظهار بود، به طور میانگین ۲۰ روز به طول میانجامید. اما تحریمها میانگین ماندگاری کالا در گمرکات را به مدت ۵۰ روز افزایش داده است. در حالی که بررسیها نشان میدهد هر یک روز توقف کالا در زنجیره عرضه قبل و بعد از گمرک یک درصد به قیمت تمام شده کالا اضافه میکند.
رئیس کل گمرک ایران با بیان اینکه در حال حاضر بیش از ۸۰ درصد کالاهای وارد شده به کشور مواد اولیه و ماشینآلات واسطهای تولید است، ادامه داد: هر چه ماندگاری کالاها در گمرکات افزایش پیدا کند، هزینه تولید افزایش خواهد یافت.
او سپس گفت: بعد از ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۳، امکانات و سامانههایی در گمرکات کشورها مستقر شد که تا اطلاعات کالا پیش از حمل به مقصد ارسال شود. در واقع این رصد به قبل و در حین حمل کالا به مقصد اعمال شد. در حال حاضر ۹۰ درصد کالاهایی که به کشورهای پیشرفته وارد میشود دیگر در مرزها متوقف نمیشوند؛ چرا که مرزها به محل عبور تبدیل شده اند و کمتر از ۱۰ درصد کالاها مورد ارزیابی قرار میگیرد.
میراشرفی در بخش دیگری از سخنانش، به برآورد صندوق بینالمللی پول در مورد تولید ناخالص داخلی دنیا اشاره کرد و گفت: تولید ناخالص جهان در این سال معادل 93 هزار میلیارد دلار خواهد بود. حال آنکه در سال ۲۰۱۹ حدود ۲۵ هزار میلیارد دلار از تولید ناخالص داخلی جهان به صادرات اختصاص داشت و لذا اگر همین میزان واردات انجام شده باشد، سهم تجارت در تولید ناخالص داخلی معادل ۵۰ هزار میلیارد دلار بوده است.
او با بیان اینکه کشورها حتی با وجود عدم برخورداری از مزیت تولید و تنها با پیوستن به این چرخه تجاری میتوانند منتفع شوند، گفت: اگر در ایران در امر تجارت تسهیل رخ دهد، کشور ما میتواند نقشهاب تجاری منطقه را ایفا کند.
میراشرافی با بیان اینکه رسوب و ماندگاری کالا در گمرکات یک معلول است، گفت: تحریمها در رأس عواملی که باعث رسوب کالا در گمرکات میشود، قرارمیگیرد و سایر عوامل، داخلی است.
رئیسکل گمرک ایران با اشاره به آنچه در قالب کنوانسیون تجدید نظر شده کیوتو و مقررات تسهیل تجارتTFA منجر به تسهیل فرآیندها تجاری شده، افزود: در مرزها بحثی به عنوان مدیریت هماهنگ مرزی و همچنین مدیریت یکپارچه مرزی و همچنین تکایستگاه شدن فرآیند واردات و صادرات وجود دارد که متأسفانه در کشور ما در این باب چندان از این مسائل استفاده نمیشود.
وجود 220 هزار بخشنامه و دستورالعمل در حوزه تجارت
او در ادامه تعدد قوانین و مقررات را یکی از عوامل رسوب کالا توصیف کرد و گفت: در بحث تجارت بیش از هزار مورد قانونی وجود دارد و تعداد بخشنامهها در این بخش به 220 هزار بخشنامه و دستورالعمل میرسد. جالب اینکه در سال گذشته هر دو روز یک بخشنامه دست و پاگیر صادرات به گمرک ابلاغ شده است و این بدان معناست که در سال 1399 حدود ۱۵۰ بخشنامه متضاد، متناقض و کُندکننده در حوزه تجارت ابلاغ شده. در سال جاری نیز ۱۱ بخشنامه در حوزه صادرات ابلاغ شده و لذا این مساله یکی از عوامل کُندی در امر تجارت است. البته در بحث واردات شرایط ابلاغ بخشنامهها بدتر است.
میراشرفی عامل دیگری که به رسوب کالا در گمرکات منجر شده را تعدد سازمانهای مرتبط به امر تجارت عنوان کرد و گفت: شاید ایران یکی از کشورهایی است که بیشترین سازمان مداخلهگر در تجارت کشور را داراست و تعداد آنها به 25 سازمان میرسد.
او عامل چهارم داخلی برای رسوب کالا را اطاله صدور مجوزها دانست و گفت: مدت استاندارد صدور یک مجوز 7 روز است اما در ایران این فرایند تا چند ماه به طول میانجامد و گاهی ۴ مرجع برای صدور مجوز در یک امر واحد اقدام میکنند.
رئیس کل گمرک ایران اظهار داشت: در کشوری که ۲۵ سازمان برای تجارت کشور تصمیمگیر هستند غیر از عامل تحریمها اگر فقط یکی از این سازمانها با سایر سازمانها هماهنگ نباشد میتواند به تجارت کشور لطمه بزند.
او سپس به برخی اقدامات نهاد متبوع خود برای کاهش رسوب کالا اشاره کرد و گفت: به موجب ماده 41 قانون امور گمرکی، با حک رئیس گمرک ترخیص کالاها ممکن میشود و ما در سال گذشته با استفاده از این اختیارات، به ترخیص چند میلیارد دلار کالا کمک کردیم. همچنین در زمینه شناسایی و معرفی فعالان اقتصادی خوشنام، هوشمندسازی و مجازی سازی و ایجاد دروازه مشترک با برخی کشورها اقداماتی صورت گرفته است.
دیگر دستگاهها در کار گمرک اخلال میکنند
در ادامه این جلسه، محمد لاهوتی، رئیس کمیسیون تسهیل تجارت و توسعه صادرات اتاق تهران، نیز با اشاره به سخنان رئیس گمرک گفت: ایشان تحریمها را عامل رسوب کالا در گمرکات عنوان کرد، در حالی که کالایی که وارد گمرک شده، تحریمها را دور زده است. البته که ما میدانیم این نهاد برای تسریع در تشریفات گمرکی تلاش میکند اما به هر حال سایر نهادها مخل انجام این فرآیندها هستند.
همچنین هرویک یاریجانیان نیز دلایل اقدامات غیرهماهنگ گمرکات مختلف در مورد یک کالا را جویا شد و گفت که تعطیلی گمرکات در روزهای پنج شنبه و جمعه به زیان بخش تولید است. محمدرضا نجفیمنش نیز این پیشنهاد را مطرح کرد که برای کاهش رسوبات در گمرکات، برخی روشهای اورژانسی مورد پیگیر قرار گیرد.
هزینه 20 درصدی تحریمها بر ارزش کالاهای وارداتی
رئیسکل گمرک در پاسخ به پرسشهای مطرح شده، در خصوص هزینه اعمال شده از محل تحریمها بر واردات، گفت: برآوردهای ما نشان میدهد که 10 تا 20 درصد ارزش کالای وارداتی، مربوط به هزینههای ناشی از تحریمهاست.
او همچنین گفت: بر اساس قانون مقررات صادرات و واردات، تنها مواردی که از سوی وزارت صمت به گمرک ابلاغ میشود، لازمالاجراست و نسبت به سایر کانالها و مراجع، مکلف به اجرا نیستیم.
وی در خصوص تعطیلی گمرکات طی روزهای تعطیل هفته، گفت: بر اساس مصوبه شورای اقتصاد، گمرکات میتوانند درازای پرداخت مبالغی از سوی صاحبان کالاها، نسبت به ارائه خدمات گمرکی خارج از ساعات کاری مبادرت کنند.
رئیسکل گمرک همچنین از سرمایهگذاری 3 هزار میلیارد تومانی بخشخصوصی برای تجهیز بیش از 20 گمرک کشور به دستگاه ایکسری کامیونی خبر داد.
در پایان این جلسه، رئیس اتاق بازرگانی تهران، با اشاره به هزینههایی که در اثر کُندی تشریفات گمرکی به فضای کسبوکار تحمیل میشود، بار دیگر به معاونت امور کمیسیونها و هیات نمایندگان ماموریت داد تا با همکاری گمرک گزارشی در این زمینه تهیه کند و به کاندیداها ارائه شده و برنامه آنها در مورد رفع این مسایل اخذ شود.// اتاق بازرگانی صنایع، معادن و کشاورزی تهران
